دومین کنفرانس ملی علوم شیلات و آبزیان ایران

http://www.fsao.ir/

دسته بندی ماهیان پلاژِک

1- ماهيان پلازيك يا سطح زي Pelagic

 اين دسته از ماهيان اغلب در منطقه اقيانوسيه يا Oecinic زيست مي كنند .

تخم هاي آنها بصورت پلانكتون موقت هستند (مزوپلانكتونيك) و تخم هاي خود را در دريا رها مي نمايند كه درصدي از تخم ها مورد غذاي ديگر ماهيان قرار مي گيرد و مقداري هم به بچه ماهي تبديل مي گردد .

اين ماهيان بدني دوكي شكل دارند و بعضاً كمي بدن گرد دارند كه از دو پهلو به هم فشرده شده است در واقع هيدروديناميكي هستند ( كمترين اصطكاك را با آب ايجاد مي كند ) اين ماهيان با كف كاري ندارند و گاهي اوقات به منظور تغذيه ممكن است به بستر بروند ، اين ماهيان به دو گروه تقسيم مي شوند :

الف) ماهيان مهاجر سطح زي ريز

( مانند : شگ ماهيان Clupeidae و موتو ماهيان Engraulidae

ب)ماهيان مهاجر سطح زي درشت

گيدر Tunus albacares ، هوور مسقطي Katsuwonus ، زرده Euthynnus affinis ، هوور Thunnus tonggol ، بچه زرده Auxis thazard ، شيرماهي Scomboaro morus commevson ، قباد S.guttatus ، ماهي بادباني Histrio photidae ، كوسه ماهيان Selaguidae .

2- ماهيان ميان زي Mezoplagic

اين ماهيان در ميانه ي آب زندگي مي كنند و اغلب تا نزديكي كف دريا هم ديده شده اند ،

پشت تيره و شكم نقره اي دارند ، بدن آنها بيشتر از تيغ هاي درشت پوشيده شده است و اين ماهيان در مراكز صخره اي خط و خال رنگي پيدا مي كنند ،

اغلب به نزديكي هاي ساحل هم مي آيند و بطور كلي محدوده زيست آنها از اعماق 100-5 متر مي باشد ، اين ماهيان بزرگترين حجم صيد را در خليج فارس و درياي عمان را به خود اختصاص مي دهند .

ماهيان ميان زي به سه دسته تقسيم مي شوند :
الف) ماهيان ميان زي ريز
ب) ماهيان ميان زي درشت
ج) ماهيان ميان زي صخره هاي مرجاني ( زينتي )

ماهيان ميان زي ريز Mesopelagic neritic fishes
اين دسته از ماهيان شامل : فانوس ماهيان Myctophidae يا منور ماهيان كه در اعماق بين 150-100 متر زندگي مي كنند شبها تا سطح 10 متري آب دريا بالا مي آيند . بين 5/2-2 سانتيمتر طول دارند ، فلسهاي فسفري مانند دارند و در صورت حضور آنها در سطح دريا مثل اين است كه در سطح آب دريا جيوه ريخته باشند . ذخاير آن در درياي عمان 10 ميليون قطعه تخمين زده شده است ( دكتر كيوان ) .

ماهيان ميان زي درشت :                                                                                             شامل سنگسر ماهيان Pomada sidae ، شانك ماهيان Sparidae  بچه سنگسر ماهيان ، هامور ماهيان ، سرخو ماهيان ، شوريده ماهيان و ...

ماهيان جزاير مرجاني :
اين دسته از ماهيان در درجه حرارتهاي بالاي 21 درجه آبهاي روشن و زلال با اكسيژن بالا در
صخره هاي مرجاني زندگي مي كنند و معمولاً از عمق 50 متر پايين تر نمي روند گرچه نمونه هايي از آنها متعلق به 150 متري هستند . يك نمونه قابل استحصال تجاري آنها طوطي ماهيان مي باشند Parrot fish .

3- ماهيان بنتيك يا كف زي Bentic :

اين ماهيان در كف دريا زندگي مي كنند بدن آنها از پهلو به پهلو مثل كفشك ماهيان  Psettodidae  يا از پشت به شكم فشرده شده اند . در ماهياني كه از پهلو به پهلو فشرده شده اند چشمان در يك طرف مي باشند و چشم چپ آنها در بالاي چشم ديگر قرار دارد ، در كف خوابيده و خود را استتار مي كنند اين ماهيان از ماهيان ميان زي مختلف كه در بالاي سرشان حركت مي كنند و يا از سخت پوستان و نرم تنان، تغذيه مي نمايند .

4- ماهياني كه بين پلاژيك و مزوئيك زندگي مي كنند Polagic – Mesopelagic neritic fishes

مهمترين تيره آن در خليج فارس گيش ماهيان Carangidae مي باشد كه در سطح زندگي ميكند و براي تغذيه به قسمت مياني مي روند.

مهمترين اين گروه حلوا سياه مي باشد . صيد اين ماهيان با صيد ترال براحتي ميسر مي گردد .

5- ماهيان منطقه كرانه اي Littoral :

اين دسته از ماهيان در ساحل زندگي مي كنند و تغييرات شوري و دما و گل آلوده شدن و امواج را به راحتي تحمل مي كنند و دو دسته هستند :
- يك دسته ساكنان دائمي منطقه ليتورال
- يك دسته ساكنان غيردائمي منطقه ليتورال كه فقط جهت تخم ريزي به اين منطقه مي آيند و به ماهيان مهاجر كرانه اي هم معروف هستند كه شش ماه از سال در كرانه و 6 ماه ديگر را براي تخم ريزي به مناطق عميق تر مهاجرت مي نمايند .

اين ماهيان در حلق خود فيلتر دارند و برجستگيهاي كمان آبششي آنها gillraker داراي سنگدان هستند و مواد لجني را كه بلع مي كنند از اين فيلترها عبور مي دهند كه مواد غذايي را از آن مي گيرند . مهمترين اين گروه راشكو ماهيان Polxne midae مي باشد . ديگر گونه هاي مهم شامل :
- كفال ماهيان Mugillidae
- حلوا ماهيان Pomadasidae
- شگ ماهيان Clupeidae

6- ماهيان منطقه اينتر تايدال ( منطقه بين جزر و مدي ) intertidal :

Piadramous در واقع معني تردد و رفت و آمد مي دهد و مهاجرين حقيقي بين آب و دريا و آب شيرين را مي گويند و به سه دسته تقسيم مي شوند .
الف) Anadramous يعني بالا رونده : به ماهياني اطلاق مي گردد كه از دريا به سمت رودخانه هاي آب شيرين مهاجرت مي كنند .
ب) Catadramous يعني پايين رونده : به ماهياني اطلاق مي گردد كه از رودخانه به سمت دريا مهاجرت
مي نمايند .
ج) Amphi dramous يعني مهاجرت از بالا به پايين و به ماهياني اطلاق مي گردد كه از آب شيرين به دريا و به عكس مهاجرت مي كنند .

 

تالیف کتاب کپور ماهیان (زیست شناسی، بوم شناسی و تکثیر و پرورش)

این کتاب جهت بهره برداری دانشجویان علوم شیلات دانشگاه ها و مراکز علمی-کاربردی

و همچنین علاقمندان به شیلات و آبزی پروری در هشت فصل به طبع رسیده و در دسترس قرار دارد.

علاقمندان جهت دریافت  کتاب و اطلاعات بیشتر با ایمیل زیر تماس حاصل نمایند:

[e-mail]

آشنایی با برخی خصوصیات و ویژگی های زيستي دلفین های سواحل ایرانی خلیج فارس و دریای عمان

 

 

آشنایی با برخی خصوصیات و ویژگی های زيستي دلفین های سواحل ایرانی خلیج فارس و دریای عمان

 

 

[e-mail]

 

باقر امينيان فتيده¹، سعيد شفيعي ثابت ^*2

 

1.       مدير گروه آموزشي واحد صيد و تكنولوژي صيادي، مركز آموزش عالي علوم و صنايع شيلاتي ميرزا كوچك رشت، گيلان

 

2.       دانشجوي كارشناسي ارشد، شيلات دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان، گلستان

 

 

چكيده

مطالب اين مقاله مجموعه اي از اطلاعات در زمينه خانواده دلفين ها مي باشد و در بر گيرنده كلياتي پيرامون رده بندي سیستماتیک، فيزيولوژي بدنی، بيولوژي، رفتار شناسی و بررسی برخی رفتارهاي اجتماعی آنها همچنین معرفي بعضي گونه هاي اين خانواده و بخصوص گونه هايي كه در خليج فارس و دریای عمان يافت مي شوند ارائه گرديده است. خانواده دلفين‌ها جزو پستانداران دريايي اند با 17 جنس و 40 گونه بزرگترين خانواده وال‌ها بوده كه در همه اقيانوس‌ها به جز آبهاي سرد اقيانوس منجمد شمالي و جنوبي زندگي مي‌كنند. این گروه جانوران از راسته: Cetacea شامل دلفین ها (dolphins)، والها (whales) و پرپویزها (porpoises) می باشد که خود اين راسته از زیر راسته Odontoceti (toothed whales) شامل تمام دلفین ها، پرپویزها و برخی والهای دنداندار می باشد، در حالیکه زیر راسته Mysticeti  (baleen whales)  سایر والها را در بر گرفته و زیر راسته سوم (Archaeoceti)والهای منقرض شده را شامل می شود که تنها فسیل این موجودات باقی مانده است (Barnes, 1990). خانواده Delphinidae از زیر راسته Odontoceti می باشد. دلفين‌ها خونگرم (homoeothermic) بوده و شناگران پر قدرتي هستند، دارای بدن دوكي و دم لنگري قوي هستند كه با حركات رو به بالا و پايين دم خود شنا مي‌كنند.امروزه مطالعات زيادي در مورد دلفين ها در محيط هاي طبيعي و محصور انجام مي شود. 

 

 

 

 

 The study and Introducing of dolphins some biological indices and characteristics  

 

 

[e-mail]

 

Bagher Aminiyan fatideh¹, Shafiei sabet. S^2*

1. Guilan, fishing technology department, mirza kochak vocation & higher education center for fisheries sciences and technology.

2. Golestan, gorgan Natural Resources University, fisheries department.

 

 

Abstract

 

This preliminary study was conducted to define some biological indices characteristics of Dolphins family. This family is marine mammals that are closely related to whales and porpoises. There are almost forty species of dolphin in seventeen genera. They are found worldwide, mostly in the shallower seas of the continental shelves except Arctic and Antarctic cold waters, and are carnivores, mostly eating fish and squid. The systematic classification group of these animals belongs to: Order Cetacea includes dolphins, whales and porpoises and this order divided to three sub order: Odontoceti (toothed whales), Mysticeti (baleen whales) and (Archaeoceti) , (Barnes, 1990). The family Delphinidae is the largest in the Cetacea, and relatively recent. dolphins evolved about ten million years ago, during the Miocene. Dolphins have a streamlined fusiform body, have homoeothermic body, adapted for fast swimming. Although Dolphin behaviour has been studied extensively by humans however, both in captivity and in the wild.

 

 

 

 

 

 

نقش زئوليت و كاربرد آن در كنترل فرايند هاي بيوشيميايي استخرهاي پرورش ماهي

 

 

بررسي نقش زئوليت و كاربرد آن به عنوان عامل مثبت در كنترل فرايند هاي بيوشيميايي استخرهاي پرورش ماهي

 

 

سعید شفیعی ثابت¹، باقر امینیان فتیده²،

 

1. دانش آموخته شیلات، دانشگاه منابع طبیعی گرگان، دانشگاه گلستان.

2. مدیر گروه واحد صید و تکنولوژی صیادی، مرکز آموزش عالی علوم و صنایع شیلاتی میرزا کوچک رشت، گیلان.

 

چكيده:

كيفيت آب استخر هاي پرورشي ماهي يكي از عوامل اساسي در امر پرورش ماهيان است. محيط زندگي ماهي آب است و ماهي نياز هاي غذايي و تنفسي خود را از آب تامين مي كند. عواملي چون درجه حرارت، گازهاي محلول در آب همچنين املاح محلول در آب همگي بر زندگي ماهي و محيط آبي اثر متقابل دارند و هر گونه تغييرات ناگهاني اين عوامل كه خارج از حد تحمل ماهي باشد، اثرات زيان باري را به دنبال خواهد داشت. زئوليت ها، بلورهاي آلومينو سيليكات هيدراته هستند كه ويژگي هايي از قبيل تبادلات كاتيوني و جذب انتخابي ملكول ها را دارا هستند. ساختمان سه بعدي آنها داراي حفرات و فضاهاي خالي است و از آنها به عنوان غربالهاي مولكولي نام برده مي شود. زئوليت ها انواع مختلفي دارند و درجه تخلخل و قدرت تعويض يوني در آنها متفاوت است. سطح جذبي آنها چند صد متر به ازاي هر گرم است و برخي از آنها مي توانند تا 30% وزن خود گاز ها و مولكول هاي ديگر را جذب كنند. فرمول كلي اكسيد زئوليت شامل: M_2/nO.Al₂O₃.XsiO₂.7H₂o مي باشد كه در اين فرمول M كاتيون قابل تبادل است. فرمول شيميايي كلينوپتيلوليت (از مشهورترين زئوليت هاي معدني) (Na₄K₄)(Al₈Si₄₈) O₉₆.₂H₂O مي باشد كه يون هاي پرانتز اول بعنوان يون هاي مبادله شونده (قابل تبادل) و يون هاي پرانتز دوم بعنوان يون هاي پايه اي و پايدار هستند.

 معمولا درجه تخلخل كلينوپتيلوليت 34 درصد و قدرت تعويض يوني آن حداكثر gr100 / meq 16/2 است. وجود مقدار ناچيز آلومينيوم (يون پايدار پايه) سبب كاهش قابليت تبادل يوني در آن است. البته كاتيون ها و گازهاي بزرگتر از قطر شبكه هاي بلورين زئوليت قابليت عبور از آن را نخواهند داشت و تنها كوچكتر ها از آن عبور مي كنند. كاتيون هاي روي زئوليت مي توانند با كاتيون هاي ديگر مبادله شوند. بنابراين زئوليت ها بطور گسترده بعنوان يك لايه تبادل يوني عمل مي كنند. كاربرد انواع زئوليت ها (طبيعي و مصنوعي) بر حسب خصوصيات فيزيكي ( اندازه حفرات و ...) و شيميايي (كاتيونهاي پايدار و ناپايدار و ...) آنها متفاوت است و بزرگي يون در امكان مبادله آن در زئوليت موثر است. با توجه به اينكه هر نوع زئوليت بسته به ويژگي هاي ساختماني و فيزيكي خاص خود امكان جذب يون و گاز مخصوصي را دارد هم اكنون در صنعت براي جذب هر نوع يون و يا گاز مورد نظر زئوليت خاصي را بطور مصنوعي توليد مي كنند. زئوليت ها را پس از جذب ماده مورد نظر مي توان مجدد بازيابي نمود. برخي از كاربرد هاي زئوليت در آبزي پروري شامل: استفاده از فيلتر هاي زئوليتي (كلينوپتيلوليت) براي كاهش نيتروژن آمونياكي بعنوان جايگزين فيلتر هاي بيولوژيك در سيستم هاي نوين مدار بسته پرورش ماهي و سيستم هاي پرورش با استفاده مجدد از آب، افزايش ميزان هضم و جذب غذا، بهبود كيفيت آب و غني شدن رسوبات بستر بعنوان جايگزين انواع كود ها، تعديل و تنظيم PH و شرايط تامپوني استخر، تثبيت كيفيت آب و افزايش فسفر قابل دسترس و فتوسنتز و تراكم فيتوپلانكتوني، استفاده در مخازن حمل و نقل ماهيان ( به ويژه در زمان هاي طولاني و با تراكم زياد ماهي)، در حوضچه هاي پرورش ماهي و اصلاح وضعيت آمونياكي آب آكواريوم ها را مي توان نام برد.

 

كلمات كليدي: زئوليت، كلينوپتيلوليت، فيلتر هاي بيولوژيك،

مصرف يخ در صنايع شيلاتي

عنوان: مصرف يخ در صنايع شيلاتي

 

 

تهیه و گرد آوری: سعید شفیعی ثابت

 

دانش آموخته  شيلات،  دانشگاه منابع طبیعی گرگان، گلستان

 

مقدار يخ مورد نياز براي سرد كردن و يا ذخيره ماهي سرد شده به چندين عامل بستگي دارد و دستورالعملي كه بتوان خيلي سريع آن را بدست آورد وجود ندارد. بهر حال وقتي هر روز بصورت تكراري ما مصرف يخ داريم، ويا برنامه ريزي اجراي يك واحد يخ سازي را در نظر داشته باشيم، و يا نيازمند تامين يخ براي زنجيره توزيع آبزيان سرد شده باشيم و يا هدف يخ دار كردن شناورهاي صيادي مي باشد محاسبه دقيقي از مقدار يخ مورد نياز را بايد داشته باشيم.

تمامي رويه هاي جابجائي ماهيان معمولاً بر پايه مفاهيمي همچون (فراواني يخ ) و (يخ گذاري مجدد) استوار است، قواعد و دستورالعملهاي ساده اي در بعضي از نشريات فني و … در اين خصوص يافت ميشود بعلاوه تقابل اقتصادي هزينه هاي يخ گذاري ماهي (هزينه يخ + مقدار مورد نياز ) در كشور هاي در حال توسعه و توسعه يافته متفاوت ميباشد ولي عملاً اين مقدار قابل صرف نظر است.

 

 

مصرف يخ براي يخ پوشي ماهي به سه بخش تقسيم ميگردد:

(يخ مصرف شده جهت مراحل) + (جايگزيني يخ ذوب شده ) + ( يخ مورد نياز براي ) = مجموع يخ مورد نياز

جابجائي و حمل و نقل براي جبران تبادلات حرارتي سرد كردن ماهي به صفر درجه

اين تقسيم بندي براي ارزيابي مقدار يخ مصرف شده و باقي مانده بسيار مفيد ميباشد.

- يخ مورد نياز و ضروري براي سردكردن ماهي به دماي صفر درجه از فرمول زير محاسبه ميگردد:

معادله(1) Cpf × Tf × M F

------------------------- = مقدار يخ مورد نياز

λ

Cpf = گرماي ويژه ماهي كيلوكالري به كيلوگرم درجه سانتي گراد

 - براي ماهي كم چرب 0.8Kcal/Kg^C

 - براي ماهي نيمه چرب 0.78Kcal/Kg^C

 - براي ماهي چرب 0.75Kcal/Kg^C

λ  = گرماي نهان ذوب يخ (معمولاً Kcal/Kg 80 مي باشد.)

Tf = دماي ماهي كه معمولاً دماي آب دريا منظور ميگردد.

MF = وزن توده ماهي

حال معادله (1) با جاگذاري پارا متر ها چنين حاصل ميشود:

 معادله(2) 100/M F Tf ×  = يخ مورد نياز براي سرد كردن ماهي كم چرب به صفر درجه

 معادله (3) 100/ Tf = يخ مورد نياز براي سرد كردن يك كيلوگرم ماهي كم چرب به صفر درجه

معادله (3) يك رويه ساده و سريع براي دست يابي به مقدار يخ مورد نياز جهت كاهش دماي ماهي به صفر درجه سانتي گراد مي باشد. (درساير ماهيان يخ مورد نياز از ماهي كم چرب كمتر است ) براي مثال ماهي صيد شده در دماي 25 درجه يخ مورد نياز250/0 كيلوگرم به يك كيلوگرم ماهي است. سؤال اينجاست كه چرا درعمل اين مقدار بيشتر است؟

پاسخ چنين است كه مازاد يخ مصرفي براي جبران تبادلات حرارتي استفاده ميگردد ، يخ مورد نياز براي سرد كردن ماهي به صفر درجه و همچنين مقدار ذوب شده براي تبادلات مصرف شده است . نرخ ذوب يخ در ضايعات حرارتي عمدتاً به دماي محيط (دماي بيروني)، نوع ظرف اي كه ماهي درآن ذخيره شده بستگي دارد. (ايزوله بودن ظرف، ديواره ظرف ،شكل هندسي آن) همچنين به چگونگي قرار گرفتن ظروف روي يكديگر نيز بستگي دارد.

- معادله عمومي نسبت هاي يخ ذوب شده براي براي ضايعات حرارتي بشكل زير خواهد بود:

 (معادله4) Mi(t) = Mi - K× Te × t

 (معادله5) Mi(0)- Mi(t)= K× Te × t = يخ ذوب شده براي جبران ضايعات حرارتي

- Mi(t)= وزن توده يخ موجود در ظرف درزمان t ( كيلوگرم)

- Mi(0) = وزن يخ اوليه در ظرف در زمان0= t ( كيلوگرم)

- Te = متوسط دماي خارجي(^C)

- t = زمان طي شده از شروع يخ پوشي (ساعت)

- K = نرخ ذوب ويژه يخ در جعبه يا ظرف (كيلو گرم يخ بر ساعت درجه سانتي گراد)

ارزش K خيلي ساده بصورت تجربي براي جعبه ها و ظروف ايزوله شده مختلف قابل تعيين مي باشد.

اصولاً بصورت تئوريك مي تواند براساس خصوصيات حرارتي ظروف يا جعبه تعيين گردد. بهرحال درعمل اختلافات زيادي براساس نوع درب، زهكش ظروف، نوع يخ، فضاي اشغال شده توسط ماهي و يخ در ظرف يا جعبه وجود دارد

تعيين تجربي K براي مواقعي كه حجم يخ مصرف شده زياد است توصيه ميگردد در حقيقت وضعيت و حالت نوسانات دماي محيط بيشتر تعيين كننده است.

بعبارت ديگر تناسب فوق را مي تواند چنين تعريف ميشود.

Ќ = K × Te

براي مثال ارزش K و Ќ براي دونوع از ظروف حمل ماهيان بصورت زير مي باشد:

1) جعبه پلاستيكي استاندارد (پلي اتيلن Kg 40 )

K = 0/22 Kg ice /day × 0ºC

با ثابت رگرسيون 980/0 (معادله 6) Ќ = 0/22 × Te Kg ice /day 2) ظروف ايزوله شده( META BOX 70 DK) K = 0/108 Kg ice /day ×0 ºC

ثابت درگرسيون980/0 (معادله 7) Ќ = -0/04 + 0/108 Te Kg ice /day

يخي كه دردماي محيط ذخيره شده داراي مقدار معيني آب در سطح خود مي باشد اين بدان معني است زمانيكه يخ را وزن مي كنيم هنوز قسمتي از وزن آن را آب تشكيل ميدهد.هرچه سطح يخ به واحد حجم، بيشتر باشد با مقدار بيشتري از آب در تعادل مي باشد.

مقدار آب درحال تعادل با يخ در يخ مادون سرد شده تقريباً صفر مي باشد (يخ به دستان مي چسبد ). بهر حال در تمامي انواع يخ هايكه در دماي بالاي صفر درجه سانتي گراد نگهداري ميگردند درصدي آب مي باشد. در جدول ذيل آب در حال تعادل با يخ در انواع مختلف آمده است.

 

 

جدول 1- متوسط درصد آب درحال تعادل با انواع مختلف يخ ذخيره شده در^ºC27

نوع يخ	درصد آب درحال تعادل % Wt /Wt
يخ پولكي (flake ice)	16-12
يخ بلوكي خرد شده (crushed block ice)	14-10
يخ تراشه اي (ice chips)	20-16

 

ضايعات ناشي از حمل ونقل بد و نادرست و آب در حال تعادل ذوب شده اضافه بر موضوع سطح مي باشد ضايعات ناشي از حمل و نقل نادرست مانند يخ هاي كه روي كف سالن و يا محيط اطراف كه بواسطه پر شدن بيش از حد ظروف ايجاد ميشود بخاطراينكه به فاكتورهاي زيادي از جمله مهارت كاركنان و كارگران بستگي دارد دست يابي به آن را مشكل مي نمايد اما مجموع آن كمتر از 5-3 درصد مقدار يخ مصرف شده نخواهد بود.

يك قسمت از اين نوع ضايعات بواسطه اثرات اقتصادي آن تا سرحد امكان بايد كاهش داده شود. (جداي از موارد بهداشتي و ايمني كار كه ضرورت دارد )

نظر به اينكه انواع مختلف يخ در برابر اوزان يكسان داراي حجم هاي متفاوتي هستند تمامي محاسبات بايستي براساس وزن يخ باشد و ضمناً ظرفيت سرمائي به كيلو كالري بر كيلو گرم بيان شده است.

آب حاصل از ذوب يخ حتي در صفر درجه سانتي گراد تقريباً هيچ اثر سرمائي در ماهي ندارد ( براي ساير اهداف مانند انتقال حرارت و نگهداري رطوبت ماهي مفيد است )

 

 

موارد مصرف / فاكتور هاي ضايعات		يخ ضروري مورد نياز كيلو گرم يخ بر كيلو گرم ماهي در روز
سرد سازي يك كيلو گرم ماهي به صفر درجه سانتي گراد		دماي نگهداري ماهي Tf, Te(ºC)
		1	2	5	10	20	30	منابع
		01/0	03/0	05/0	1/0	2/0	3/0	معادله«3»
جبران ضايعات حرارتي ناشي از نوع ظرف Kg/day	1) جعبه پلاستيكي استاندارد Kg 40	22/0	44/0	1/1	-	-	-	معادله «6»
	2)ظروف ايزوله شده Metabox 70Kg	068/0	176/0	5/0	04/1	12/2	2/3	معادله«7»
جبران ناشي از جابجائي و حمل و نقل		يخ مورد نياز براساس توده اوليه يخ (درصد )
		5-3%
جبران ناشي از آب در حال تعادل		20-12%

 

نكات:

- در خصوص ظروف پلاستيك آزمايشات فقط در ماي 5-0 بوده است

- در جبران ضايعات ناشي از حمل و نقل و جابجائي محاسبات حد اقل ميباشد

-در بخش جبران آب در تعادل با يخ محاسبات به نوع يخ در دماي ذخيره سازي بستگي دارد

نكته قابل توجه و جالب در نتايج حاصل از جدول فوق اختلاف فاحشي كه بين ميزان مصرف يخ در دماي محيطي ما بين صفر تا 5 درجه سانتي گراد ( نگهداري ماهي در اتاق سرد ) و دماي محيطي 10 تا 20 درجه ( معمولاً ماهي يخ زده ذخيره شده و يا در حال حمل و نقل ) وجود دارد.

يك محدوده وسيعي از اعداد و ارقام نسبت يخ به ماهي را بعنوان دستورالعمل توصيه كردند ( مصرف يك به يك، مصرف يك به دو ) كه بنظر چندان معني دار و منطقي نميرسد اين نوع از دستورالعملها ريشه در تعدادي از اشتباهات گذشته دارد (عدم موفقيت در معرفي يخ در صنايع شيلاتي كشورهاي در حال توسعه مناطق گرمسيري) براي اينكه اين اشتباهات ممكن بود بسوي مسايل اقتصادي سوق پيداكرده باشند يك نگرش سيستماتيك براي محاسبه مصرف يخ در نوشته ها و مقالات موچود ميباشد بهر حال تخمين تقريبي را ميتوان از داده هاي جدول 1 بدست آورد.

 

منبع: WWW.FAO.ORG